Przyroda Ziemi Człuchowskiej

 

Budowa geologiczna

Rejon człuchowski  należy do słabiej rozpoznanych obszarów geologicznych, ze względu na stosunkowo nieznaczną ilość głębokich wierceń. Badania geologiczne wykazały, że głębokie podłoże krystaliczne w tym rejonie obniża się dużymi stopniami i zapada się stromym progiem do głębokości około 10 km. Wgłębna budowa geologiczna ma ścisły  związek z istnieniem Wału Kujawsko - Pomorskiego. Badania w rejonie Chojnic i Szczecinka wykazały  istnienie  szerokiej wklęsłości tworzącej jednostkę wyższego rzędu  - Synkilnorium Brzeżne. Pomimo małej ilości wierceń stwierdzono występowanie starszych utworów geologicznych. Wśród najstarszych utworów znajdują się osady cechsztynu, wykształcone w facji solonośnej o miąższości  860 m. Ponad cechsztynem występują czerwone iły z wkładkami piaskowców, wapieni i margli. Utwory dewonu na odcinku od Chojnic w kierunku północno -zachodnim zaliczone zostały przez geologów do obszarów  potencjalnie zasobnych w ropę naftową  lub gaz ziemny. Podobne nadzieje wiąże się z utworami jury, leżącymi na południe od Człuchowa. W skład utworów dolnej jury wchodzą piaskowce z mułowcami i łupkami. Na lądowe osady liasu składają się w dolnej części piaskowce i piaski drobnoziarniste, częściowo średnioziarniste z wkładkami ilastymi. Profil wyższego liasu można określić jako serię naprzemianległych piaskowców, piasków, mułowców i iłowców. Dogger obejmuje piaskowce, iłowce i mułowce, których łączna miąższość wynosi 300 m. W malmie osady różnią się znacznie od poprzednich. Serię tę budują takie utwory  jak: margle, łupki margliste, wapienie piaszczyste czy oolity. Miąższość jury w obrębie antyklinorium sięga 2000 m., w Synkilnorium Brzeżnym około 1000 m.  W skład kredy dolnej wchodzą czarne mułowce i iły oraz piaszczysto - ilaste utwory. Kreda górna rozpoczyna się osadami margli, których miąższość wynosi 50 m. Kolejna seria wynosi 135 m w skład której wchodzą margle piaszczyste i mułowce. Trzecia i czwarta seria wynosi odpowiednio 150 m. i 100 m. Składają się z wapieni marglistych, margli, piasków glaukonitowych i gez marglistych.

 

© Copyright by Krzysztof Lichucki 2003 - 2004