Lidia Skwierawska

Szata roślinna w Człuchowie.

Na obszarze miasta wyróżniamy następujące typy ekosystemów: leśne, polne, łąkowe, jeziorne oraz mokradeł i bagien. System zieleni wysokiej na obszarze miasta jest dość silnie rozwinięty. Jego podstawową częścią jest park przyzamkowy, obejmujący park na wewnętrznym dziedzińcu zamku i las miejski na obszarze podzamcza. Żyzny las dębowo-bukowo-grabowy tworzy niemal cały kompleks tego parku, spotykamy tutaj w niektórych płatach ok. 200 – letnie drzewa. Las ten znajduje się na obszarze chronionego krajobrazu – ‘Zespół Jezior Człuchowskich”, jego powierzchnia wynosi 33,20 ha. Fragment o powierzchni 2,35 ha przy brzegu jeziora Małego to użytek ekologiczny, chroniony z uwagi na torfowisko porośnięte łozą i olszą – sukcesja naturalna (Informacja: Nadleśnictwo Człuchów). Słabo eksponowana jest zieleń wysoka pasmowa (aleje drzew). Centralna ulica w mieście – Al. Wojska Polskiego wysadzona jest ok. 80 – letnimi kasztanowcami (Aesculus hippocastanum), które mają obniżony stan sanitarny spowodowany zanieczyszczeniami komunikacyjnymi, co powoduje ich stopniowe wymieranie. Stan sanitarny innych nasadzeń przyulicznych jest podobny jak na w/w ulicy. Najlepiej zachowany fragment zieleni pasmowej stwierdzono przy drodze polnej koło ul. Chrobrego (proponowany jako zbiorowy pomnik przyrody).

Zbiorowiska synantropijne (wynikające z działalności człowieka) w Człuchowie są szeroko reprezentowane. Najczęstszym układem są zbiorowiska: żółtlicy drobnokwiatowej i włośnicy zielonej (Galinsogo-Setarietum), jasnoty purpurowej i przetacznika lśniącego (Lamio- Veronicetum), żmijowca i nostrzyka białego (Echio-Melilotetum), wrotycza i bylicy pospolitej (Tanaceto- Artemisietum).

Poza wyżej wymienionymi zbiorowiskami leśnymi i synantropijnymi największą powierzchnię na obszarze miasta zajmują układy szuwarowe, wśród których największe znaczenie ma szuwar trzciny (Phragmitetum communis). Zbiorowiska szuwarowe porastają zwartymi łanami brzegi jezior, a zwłaszcza ich silnie wypłycone zatoki ( Mieńko W.,2001 )

 

                      Tab.2. Użytkowanie gruntów w mieście Człuchowie 

 

 

Powierzchnia

( ha )

( % )

Tereny osiedleńcze

353,54

27,7

Użytki rolne

343,51

26,9

Ogrody działkowe

51,10

4,0

Zieleń miejska

8,20

0,6

Wody powierzchniowe

319,61

25,0

Lasy i grunty leśne

35,50

2,8

Pozostałe

136,92

13,0

Ogółem

1248,38

100

 

Źródła: Bańkowska B., 1998

 

2.3.2  Charakterystyka fauny.

 

Ryby. Najczęściej poławianymi gatunkami ryb ze wszystkich czterech jezior są: szczupak (Esox lucius ), lin (Tinka tinka ), leszcz (Abramis brama ), płoć (Rutilus rutilus ), węgorz (Anguilla anguilla ), okoń (Perka fluviatilis ), karaś (Carassius carassius ), sielawa (Coregonus albula ) i sieja (Coregonus lavaretus ) a także karp (Cyprinus carpio ) i tołpyga (Hypophthalmichthys moltririx ). (Piskozub., 1995 ). 

 

Płazy. Na terenie miasta płazy są licznie reprezentowane zarówno pod względem liczby gatunków ( stwierdzono 10 gatunków na 18 występujących w Polsce ) jak i liczebności. Z pięciu gatunków żab najliczniej występowała żaba jeziorkowa (Rana lessonae ).

 

Gady. Stwierdzono 4 gatunki na 9 występujących w Polsce; wszystkie podlegają ochronie. Najczęściej spotykana jest jaszczurka zwinka (Lacerata agilis). Pozostałe to jaszczurka żyworodna ( Lacerata vivipara), padalec zwyczajny (Anguis fragilis) oraz żmija zygzakowata ( Vipera berus ) występująca w lasku miejskim i zadrzewieniach porastających brzegi jeziora.

 

Ptaki. Są najliczniej reprezentowaną gromadą kręgowców w Człuchowie. Łącznie stwierdzono 117 gatunków, w tym 105 objętych całoroczną ochroną, 3 (sroka - Pica pica, wrona siwa - Corvus corone, gawron - Corvus frugilegus) chronione są w okresie 15 maja do 30 czerwca, a 1 ( kormoran czarny Phalacrocorax carbo ) od dnia 15 sierpnia do odlotu oraz 8 gatunków ptaków łownych. Spośród 117 gatunków 103 uznano za lęgowe lub prawdopodobnie lęgowe. Szczególnie interesująca jest awifauna zespołu jezior. Gniazdują tu między innymi: perkozy dwuczube, krzyżówki, czernice, gągoły, łyski, łabędzie nieme, krakwy, głowienki, bąk, kokoszka, kszyk, płaskonos, błotniak stawowy. W trzcinowiskach oraz strefie przybrzeżnej jezior gniazdują drobne ptaki wróblowate jak trzciniak, trzcinniczek, potrzos, łozówka, świerszczak, remiz. Nad jeziorami można spotkać zalatujące czaple siwe, mewy śmieszki, rybitwy zwyczajne, kormorany, świstuny, kanie rude i inne. Bogato przedstawia się również awifauna lęgowa lasu komunalnego położonego niemal w centrum miasta. Za tereny ważne dla ptaków w skali miasta i regionu uznano:

- zespół jezior człuchowskich jako miejsce lęgowisk co najmniej 20 gatunków ptaków wodnych i błotnych o randze regionalnej.

-    trzcinowiska i mokradła przy zach. brzegu Jeziora Miejskiego Małego.

- trzcinowiska i zatoczka Jeziora Urzędowego przy wypływie rzeki Chrząstawy.

- zatoka w północno- zachodniej części Jeziora Rychnowskiego.

- dwie wyspy przy południowym brzegu Jeziora Rychnowskiego.

- użytek ekologiczny „Mokradła nad Jeziorem Łazienkowskim” (Miejskim

  Dużym)

- lasek miejski.

- kolonia lęgowa gawrona w zadrzewieniu przyszpitalnym

 

Ssaki. Stwierdzono w różnych rejonach miasta 25 gatunków, w tym 6 chronionych, 1 chroniony częściowo, 9 łownych. Do ssaków chronionych należały: ryjówka aksamitna, rzęsorek rzeczek, wiewiórka, nocek późny, wydra, jeż. Spośród ssaków łownych zanotowano: zająca szaraka, dzikiego królika, piżmaka, lisa, jenota, kunę domową, tchórza, sarnę i dzika (Mieńko W.,2001).

 

home