Rezerwaty przyrody  
  Podając za Multimedialną Encyklopedią Powszechną rezerwat przyrody jest obszar objętym prawną ochroną dla zachowania ekosystemów naturalnych lub półnaturalnych mających istotną wartość ze względów naukowych, przyrodniczych, kulturowych lub krajobrazowych. Wyróżnia się rezerwaty: ścisłe (wykluczenie jakiejkolwiek ingerencji człowieka) i częściowe (dopuszczone pewne zabiegi gospodarcze). Przedmiotem ochrony może być gatunek rośliny lub zwierzęcia, bądź też ze­społy tych organizmów, jednakże najczęściej chroni się całość przyrody da­nego obszaru zabezpieczając w ten sposób i jego bioróżnorodność, i zasoby genowe organizmów żywych, a także walory geologiczne i krajobrazowe. Dlatego tworzenie rezerwatów jest obok powoływania parków narodowych szczególnie skuteczną metodą ochrony naturalnych zasobów przyrody. Obszary chronionego krajobrazu stanowią 10 proc. powierzchni powiatu. Ciekawymi miejscami do organizowania wycieczek krajoznawczych są rezerwaty przyrody. Na terenie powiatu jest ich dwanaście, co plasuje powiat na drugim miejscu w województwie. Wśród nich są rezerwaty leśne, faunistyczne, florystyczne, wodne i torfowiskowe. Przebywanie w rezerwatach przyrody daje możliwość zapoznania się z roślinnością pomorską wyeksponowaną w tych obiektach.   
     
  "Jezioro Cęgi Małe" - wodno-florystyczny, o pow. 4,06 ha, położony 2 km na południe od wsi Trzyniec w gminie Koczała. Celem ochrony jest zachowanie jeziora lobeliowego z rzadką roślinno­ścią. Rezerwat obejmuje jezioro dystroficzne wraz z przylegającym do niego od strony zachodniej torfowiskiem wysokim. Obecnie występują w nim tylko dwa gatunki charakterystyczne: lobelia jeziorna i poryblin jeziorny.  
     
  "Bagnisko Niedźwiady" - leśno-torfowiskowy, o pow. 47,76 ha, położony w obrębie Niedźwiady nadleśnictwa Niedźwiady ok. 3 km na północ od wsi Nowa Brda w gminie Koczała. Celem ochrony jest zachowanie fragmentu boru bagiennego oraz torfo­wisk z rzadkimi roślinami, a także obszaru naturalnej retencji wodnej. Rezerwat zajmuje płaskie, wydłużone zagłębienie wypełnione torfem, na którym rozwinęły się fitocenozy boru bagiennego oraz nieleśne zbioro­wiska mszarne. Otoczony jest ze wszystkich stron przez bory sosnowe świe­że. W borach bagiennych o typowej strukturze i składzie florystycznym rozwijają się bujnie przede wszystkim bagno zwyczajne i borówka bagienna. Głównym zbiorowiskiem wysokotorfowiskowego mszaru jest zespół torfow­ca magellańskiego, w którego obrębie występują m. in.: żurawina błotna, wełnianka pochwowata, modrzewnica zwyczajna, rosiczka okrągłolistna. Ponadto wykształcają się na nim fitocenozy z udziałem turzycy bagiennej i przygiełki białej. Nasycone wodą pokłady torfu stanowią naturalny duży zbiornik reten­cyjny, który spełnia ważna rolę w kształtowaniu bilansu wodnego przyle­głych terenów.  
     
  "Jezioro Krasne" - wodno-florystyczny, o pow. 28 ha, położony ok. 1,5 km na południowy wschód od Lipczynka, koło Przechlewka w gminie Przechlewo. Rezerwat utworzono dla zachowania jeziora lobeliowego z charaktery­styczna roślinnością. Otoczone jest borem sosnowym. Na brzegach miejscami pojawiają się płaty boru bagiennego i brzeziny bagiennej. Najbardziej charakterystycznymi roślinami w rezerwacie jest: lobelia jezior­na, poryblin jeziorny i brzeżyca jednokwiatowa. W toni wodnej rozwijają się ponadto: grzybienie białe, a na brzegach m. in.: turzyca nitkowata, rosiczka okrągłolistna, sit drobny i borówka bagienna.  
     
  "Przytoń" - leśny, o pow. 18,05 ha, położony na granicy dwóch obrębów: Niedźwiady i Przechlewo nadleśnictwa Niedź­wiady, ok. 1 km na północny wschód od wsi Rudniki w gminie Przechlewo. W rezerwacie chroni się naturalne zbiorowiska leśne z udziałem buka charakterystyczne dla terenów morenowych, a w szczególności dobrze wy­kształcone płaty buczyny niżowej z wieloma drzewami pomnikowymi oraz przełomowy odcinek rzeki Brdy. Teren rezerwatu obejmuje dolinę, skarpę i wyższą terasę rzeki Brdy na odcinku ok. 1,2 km długości. W drzewostanie częstym składnikiem jest sosna zwyczajna. Wiek najstar­szych sosen szacuje się na 195 lat. Przeciętny wiek buków wynosi 125 lat. W re­zerwacie swoje stanowiska maja następujące gatunki roślin chronionych: wawrzynek wilczełyko, bluszcz pospolity, porzeczka czarna, paprotka zwyczaj­na, konwalia majowa i marzanka wonna.  
     
  "Osiedle Kormoranów" - faunistyczny, o pow. 20,46 ha, położony w obrębie Rzeczenica nadleśnictwa Czarne Człuchow­skie, ok. 1 km na północ od Pakotulska. Rezerwat powstał dla zachowania największej w kraju kolonii kormora­na czarnego. Znajduje się on na krawędzi wysoczyzny morenowej, która stromym stokiem opada w kierunku głęboko położonej doliny Brdy. W miejscu tym wykształcił się 180-letni wysokopienny i dorodny drzewostan bukowy z do­mieszka dębu szypułkowego. W koronach drzew zakładały swe gniazda kormorany oraz czaple siwe. Stanowisko lęgowe kormorana w tym miejscu znane jest już od 1894 r. W latach pięćdziesiątych, kiedy powstawał rezerwat, notowano największa w całej historii kolonii liczbę par lęgowych - 426. Jednak w miarę upływu czasu wielkość kolonii tego ptaka zmniejszała się, a w 1984 r. już go w re­zerwacie nie było. Nieco dłużej, bo do końca lat osiemdziesiątych utrzymy­wała się kolonia lęgowa czapli siwej. Ostatnio wysunięto formalny postulat zmiany przedmiotu ochrony re­zerwatowej na biocenozę żyznej buczyny niżowej, pomnikowe okazy buka zwyczajnego oraz krajobraz krawędzi wysoczyzny morenowej, a sformuło­wane cele ochrony sprowadzają się do zachowania wyżej wymienionych elementów przyrody.  
     
  "Bocheńskie Błoto" - ścisły, florystyczno-torfowiskowy, o pow. 15,86 ha, utworzony w 1962 r., położony w obrębie Rudawa nadleśnictwa Niedźwiady­, na północny wschód od osady Sporysz koło Brzezia w gminie Rzeczeni­ca. Rezerwat powstał w celu zachowania torfowiska przejściowego z cha­rakterystycznymi zespołami roślin oraz dla zachowania naturalnych wa­runków gnieżdżenia żurawi. Torfowisko wykształca się w zagłębieniu terenu, które zewsząd otoczone jest borami sosnowymi. Niemal cała powierzchnię zajmują zbiorowiska ro­ślin zielnych i mchów torfowców z wełnianka wąskolistną, turzyca pospoli­ta, turzyca pęcherzykowata, turzyca siwa, mietlica psia. Na obrzeżach tor­fowiska występuje niskopienny bór bagienny z bujnie rozwinięta warstwa okazałych krzewinek: bagna zwyczajnego i borówki bagiennej. W jego ru­nie spotkać można ponadto: bażynę czarna, wełniankę pochwowata, mo­drzewnicę zwyczajną, żurawinę błotna i rosiczkę okrągłolistna. Rezerwat jest miejscem stałego pobytu i lęgów żurawi oraz innych pta­ków błotnych.  
     
  "Międzybórz" - leśny, o pow. 1,63 ha, położony w obrębie Międzybórz nadleśnictwa Czarne Człuchowskie, 1,5 km na pół­noc od Międzyborza koło Rzeczenicy. Rezerwat powstał w celu zachowania fragmentu starego lasu mieszane­go o charakterze pierwotnym, z przeważającym udziałem 165-letniego drzewostanu bukowego z domieszką głównie dębu szypułkowego i sosny pospolitej. W runie obok gatunków pospolitych występują także chronione: m.in. bluszcz pospolity, konwalia majowa.  
     
  "Cisy w Czarnem" - leśny, o pow. 25,20 ha, poło­żony w obrębie Międzybórz nadleśnictwa Czarne Człuchowskie, koło osady Przeręba, ok. 7 km na północny wschód od Czarnego. Celem ochrony jest zachowanie jednego z największych stanowisk cisa pospolitego w Polsce. Stanowisko to znane jest od 1892 r. Oprócz ok. 500 okazów cisa w różnym wieku spotkać można buki i sosny w wieku ponad 200 lat. Wiek najstarszych cisów szacowany jest na 150 lat. Pojawiające się siewki i okazy młodociane są chronione dodatkowo przez specjalne kopczyki z siatki metalowej. W ce­lu zabezpieczenia młodych cisów przed zgryzaniem bądź zniszczeniem przez buchtujące dziki teren rezerwatu jest ogrodzony.  
     
  "Jezioro Sporackie" - wodno-florystyczny, o pow. 11,36 ha, położony w obrębie Polnica nadleśnictwa Człuchów, na południe od leśniczówki Babilon koło wsi Ciecholewy w gminie Człuchów. Celem ochrony jest zachowanie biocenozy jeziora lobeliowego z charak­terystyczna, reliktową roślinnością. W tym skąpożywnym i bardzo kwaśnym jeziorze, które otoczone jest przez bory sosnowe i fragmenty brzezin bagiennych występują dwa charakterystyczne gatunki roślin: lobelia jeziorna i poryblin jeziorny, a po­nadto kilka innych chronionych i rzadkich: elisma wodna, sit alpejski, tu­rzyca nitkowata, grzybienie północne, jeżogłówka pokrewna. Przy brzegach i w otulinie rezerwatu spotkać można także: bagno zwyczajne, widłaki ­spłaszczony, jałowcowaty i goździsty, rosiczkę okrągłolistną i inne.  
     
  "Jezioro Bardze Małe" - wodno-florystyczny, o pow. 7,37 ha, położony w obrębie Polnica nadleśnictwa Człuchów, przy osadzie Stara Rogoźnica koło Polnicy w gminie Człuchów. Celem ochrony jest zachowanie jeziora lobeliowego oraz stanowisk rzadkich gatunków roślin wodnych i bagiennych. Jezioro położone jest w dużym zagłębieniu terenu i otoczone zewsząd borami sosnowymi. Występują w nim dwa gatunki charak­terystyczne: lobelia jeziorna i poryblin jeziorny. Z innych interesujących ga­tunków należy wymienić: jeżogłówkę pokrewna, turzycę nitkowata i sit drobny. Na torfowiskach przejściowych występują m. in.: rosiczka okrągło­listna, ponikło sutkowate i widłak torfowy. Przybrzeżne szuwary tworzą sku­piska: trzciny pospolitej, pałki wąskolistnej, turzycy dzióbkowatej i skrzypu bagiennego.  
     
  "Sosny" - leśny, o pow. 1,49 ha, położony na tere­nie obrębu Lipie, nadleśnictwa Człuchów, koło wsi Sieroczyn na zachód od Człuchowa (gmina Człuchów). Celem ochrony jest zachowanie fragmentu lasu o charakterze zespołu naturalnego z licznymi pomnikowymi sosnami. W stosunkowo niewielkim fragmencie lasu o charakterze żyznej buczy­ny niżowej występują liczne okazy sosny zwyczajnej w wieku 185 lat o roz­miarach pomnikowych. Kilka ich egzemplarzy posiada pnie o średnicy dochodzącej do 1 m i wysokości do 36 m.  
     
  "Miłachowo" - florystyczny, o pow. 3,70 ha, poło­żony przy zachodnich granicach Debrzna (gmina Debrzno). Celem ochrony jest zachowanie muraw i zarośli kserotermicznych z wieloma gatunkami roślin ciepłolubnych na północnej granicy zasięgu. Rezerwat obejmuje fragment stoku doliny rzeki Debrzynki o wystawie południowej, gdzie wykształca się murawa ciepłolubna z kilkoma charakte­rystycznymi gatunkami roślin. Jest to najliczniejsze stanowisko rzadkich ga­tunków kserotermicznych w całym województwie słupskim. Do najcenniej­szych należą: ostrołódka kosmata, pępawa różyczkolistna, tymotka Boehmera, przetacznik pagórkowy i kłosownica pierzasta.  
 

 
 

© Copyright by Krzysztof Lichucki 2004