Lidia Skwierawska

Wody powierzchniowe i podziemne

 

         Miasto Człuchów, usytuowane jest w sposób specyficzny pod względem jednostek hydrograficznych, ponieważ przez środek miasta przebiega dział wodny  I rzędu, oddzielający dorzecza Odry i Wisły.

         Sieć rzeczna jest bardzo słabo rozwinięta. Reprezentują ją nieliczne rowy melioracyjne i początkowy odcinek rzeki Chrząstawy, która wypływa z Jeziora Urzędowego i przepływa około 1 km wzdłuż południowej granicy miasta. Rzeka Chrząstawa należy do zlewni rzeki Gwdy, do której doprowadza wody poprzez dolny odcinek rzeki Szczyry. W północnej części miasta i w okolicach wsi Sieroczyn początek swój ma rzeka Cylnica (Silnica), która jest dorzeczem rzeki Brdy.

         Najbardziej znaczącymi elementami sieci hydrograficznej, są tu cztery zbiorniki wodne, które łącznie zajmują powierzchnię około 290 ha tj. około 23 % powierzchni miasta. Jeziora człuchowskie położone są w jednej rynnie, a zasilane są wodami podziemnymi i opadowymi ze spływów powierzchniowych. Największym z nich jest jezioro Rychnowskie znajdujące się we wschodniej części miasta. Pozostałe jeziora w kolejności spływu to: Łazienkowskie, przyległe Małe i Urzędowe.

 

Tab. 1. Wskaźniki morfometryczne jezior człuchowskich.

 

Nazwa jeziora

Powierzchnia

Głębokość max.

Głębokość śr.

Długość max.

Szerokość max.

Długość linii brzegowej

ha

m

m

m

m

m

Rychnowskie

158,7

31,5

13,1

2 565

1 025

7 975

Łazienkowskie

36,2

20,5

10,2

1 250

405

2 980

Małe

21,5

3,0

1,5

1 170

480

2 950

Urzędowe

72,8

16,9

7,6

1 975

550

4 945

 

Źródło: Jańczak J., 1996.

 

Wszystkie te jeziora są wzajemnie połączone, a wody z nich odprowadzane są w kierunku południowo – zachodnim poprzez rzekę Chrząstawę.

Inne zbiorniki wodne na terenie Człuchowa, to kilkanaście niewielkich oczek, zajmujących najczęściej zagłębienia bezodpływowe oraz kilka sztucznych stawów.

Uzupełnieniem hydrografii są bagna i mokradła. Największe tego typu obszary występują w zarastających zatokach jez. Urzędowego i Miejskiego Małego, gdzie zachowały się cenne zbiorowiska szuwarowe, stanowiące ostoję ptactwa wodno-błotnego i innych zwierząt.

Wody podziemne.

Na obszarze miasta występują trzy piętra wodonośne, związane z utworami klasycznymi czwartorzędu i stropowej części trzeciorzędu. Pierwszy poziom występuje na niewielkiej głębokości i związany jest z wodami powierzchniowymi i opadowymi, ponieważ narażony jest na zanieczyszczenia nie ma wartości gospodarczej. Drugi poziom wodonośny występuje na głębokości 50-80 m ppt. Jest to warstwa o lustrze napiętym, stabilizującym się na wysokości 153 – 157 m npt. Trzeci poziom zalega w spągowej warstwie czwartorzędu i stropowej trzeciorzędu, na głębokości około 120 m ppt. Poziom ten występuje pod warstwą iłów, a zbudowany jest z pospółek i piasków średnioziarnistych. Wody podziemne eksploatuje się  z drugiego i trzeciego poziomu wodonośnego. Zasilane są one wodami infiltrowanymi na obszarze wysoczyzny i posiadają w stropie warstwę osadów nieprzepuszczalnych o dużej miąższości (Mieńko W., i in., 2001)